Joranda Magha Mela : ଓଡ଼ିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିଚୟ ସହିତ ମହିମା ଧର୍ମର ଏକ ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି। ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଯୋରନ୍ଦାସ୍ଥିତ ମହିମା ଧର୍ମର ମୁଖ୍ୟପୀଠଠାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ମାଘମେଳା କେବଳ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ମାନବିକତାର ଏକ ମହାମିଳନ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମାଘମେଳା ପାଇଁ ଯୋରନ୍ଦା ଏବେ ଉତ୍ସବମୁଖର ହୋଇଉଠିଛି। ପ୍ରଶାସନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମହିମା ସମାଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ମେଳାର ସଫଳ ଆୟୋଜନ ପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚାଇଛନ୍ତି।
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଓ ନୀତିକାନ୍ତି: ମହିମା ଧର୍ମର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ମୁଖ୍ୟ ମେଳା (Joranda Magha Mela) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏହି ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଗାଦି ମନ୍ଦିରର ଦ୍ୱାର ଫିଟାଯାଇ ପବିତ୍ର ମାହାଳ କୂଅରୁ ରୂପା ଗରାରେ ଜଳ ଅଣାଯାଇ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଛେରା ପହଁରା ଏବଂ ଶରଣ ଦର୍ଶନ ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମେଳାର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଗାଦି ମନ୍ଦିରର ଚାରି ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ବିଶାଳ ଝାଡ଼ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ। ସିଦ୍ଧ ବଳ୍କଳଧାରୀ ସନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାମର ସେବା ଓ ଝାଡ଼ଦୀପରେ ଘୃତାହୁତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ୧୮୭୪ ମସିହାରେ ସ୍ୱୟଂ ମହିମାସ୍ୱାମୀ ଏହିଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଧୂନୀ ସ୍ଥାପନ କରି ମେଳାର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସମାଜରୁ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରି ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କରିବା ଏହି ମେଳାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
୨୧ ହାତିଆ ଟୁଙ୍ଗିର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ଯୋରନ୍ଦା ମହିମାଗାଦୀ ପରିସରରେ ଥିବା ‘୨୧ ହାତିଆ ଟୁଙ୍ଗି’ର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ରହିଛି। ୧୮୭୪ ମସିହାରେ ମହିମାସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ଟୁଙ୍ଗିଟି ପ୍ରଥମେ ଚାଳଘର ଶୈଳୀରେ ଥିଲା, ଯାହାର ଲମ୍ବ, ଓସାର ଓ ଉଚ୍ଚତା ୨୧ ହାତ ରହିଥିଲା। କାଳକ୍ରମେ ଏହାକୁ କଂକ୍ରିଟ୍ ମନ୍ଦିରରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ପୁରାତନ ମନ୍ଦିରର ଅବସ୍ଥା ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ବସିଥିବାରୁ ବିଭିନ୍ନ ବାବା ଏବଂ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାରେ ଏହାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉଛି। କୁଶଳୀ ପଥର ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମନ୍ଦିରର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲୁ ରହିଛି, ଯାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶ୍ରଦ୍ଧାକେନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ରହିବ।
ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା: ମେଳାକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ପୁଲିସ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିବାରୁ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ‘ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ’ କରାଯାଇଛି। ଟ୍ରାଫିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାର୍ଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଛି। ଢେଙ୍କାନାଳରୁ ଆସୁଥିବା ଯାନବାହନ କାଇମାଟି ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରିବେ ଏବଂ ଆତିଣ୍ଡା ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବେ। ମେଳା ପଡ଼ିଆରେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନିରୂପଣ ସହ ପାନୀୟ ଜଳ, ଆଲୋକ ଏବଂ ପରିମଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ଓ ଉପଜିଲ୍ଲାପାଳ ନିଜେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି।
ଯୋରନ୍ଦା ମାଘମେଳା (Joranda Magha Mela) କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ଅଲେଖ ମହିମା ଧର୍ମର ଏକ ପ୍ରତୀକ। ଶୂନ୍ୟବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଉପାସନା ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି ଏଠାରେ ଜଳୁଥିବା ମହିମା ଦୀପ ସମଗ୍ର ମାନବ ଜାତିକୁ ଏକତାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ମହିମା ଗାଦୀର ମରାମତି ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସଜବାଜ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ମେଳା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ।
